f

Porywająca, niezwykle ważna i konieczna książka, jeśli się chce zrozumieć decyzje, wybory i rozdarcia Adama Michnika. Dla mojej generacji i środowiska, „wychowanych na Michniku”, ta miejscami wzruszająca, przeważnie ostra i przenikliwa rozmowa stanowić będzie bezcenny przewodnik po świecie polskich przemian, burz, ideowych tarć, złudzeń, klęsk i sukcesów ostatniego półwiecza. Ale pewnie także nacjonalistyczna prawica zarwie przy niej niejedną noc, i ona bowiem jest jedną z jej bohaterek. Kto widział niesamowity dokument z komisariatu MO, na którym Adam Michnik wyrywa się milicjantom, ten zrozumie po tej lekturze, że na zawsze pozostał sobą.

Joanna Kuciel-Frydryszak

Adam Michnik daje przejmujące świadectwo przeciw totalitaryzmowi, którego mechanizmy mutują i wciąż się odradzają. Ta książka to intymny zapis także i jego ewolucji, od młodego antysowieckiego marksisty po konserwatywno-liberalnego socjaldemokratę. Jeśli ktoś chce uczciwie dyskutować o historii Polski w XX wieku – o stalinizmie, PRL-u, antysemityzmie, nacjonalizmie, Okrągłym Stole i III RP – nie może tej książki pominąć. Polecam.

Anne Applebaum

Fascynująca opowieść o Polsce, jej historii, kulturze i ideach. Rozmowy prowadzone wokół postaci ważnych dla biografii Adama Michnika tworzą uporządkowaną, wielowymiarową narrację o polskim losie, polskiej tradycji, opozycji i narodzinach wolności. Wyłania się z nich wielobarwny portret intelektualny Michnika. Szczególnie ważna jest analiza drogi do wolnej Polski. Bo – jak trafnie zauważa Adam – tylko dwóm formacjom od czasów rozbiorów udało się zwyciężyć: legionistom Piłsudskiego oraz ludziom opozycji lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Walka bez przemocy, Okrągły Stół, obrona dorobku III RP – to wielkie tematy tej książki, nawet jeśli dzisiejsze swary przesłaniają wagę tamtych dokonań.

prof. Andrzej Friszke

Adam Michnik opowiada mi o ludziach, którzy uformowali go duchowo, politycznie, intelektualnie i moralnie. Pośród takich postaci jak Antoni Słonimski, Jerzy Giedroyc, Gustaw Herling-Grudziński, Jan Nowak-Jeziorański, Jacek Kuroń, Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz, Tadeusz Mazowiecki, Bronisław Geremek, Lech Wałęsa, Jan Józef Lipski, Leszek Kołakowski, Hannah Arendt, Tomasz Mann, Karol Wojtyła, Stefan Wyszyński, ks. Jan Zieja, Albert Camus szczególne miejsce zajmują w tej rozmowie rodzice Adama, a zwłaszcza Ozjasz Szechter, Polak, Żyd, antystalinowski komunista, opozycjonista. Losy Szechtera zawierają w sobie wszystkie polskie klątwy XX wieku, o których w kolejnych rozdziałach opowiada Michnik: antysemityzm, nacjonalizm, totalitaryzm. Tytuł Adam, syn Ozjasza jest zatem rodzajem hołdu syna dla ojca.

Są i postaci, z powodu których przyprawiono Michnikowi gębę „zdrajcy”. To Wojciech Jaruzelski, Czesław Kiszczak, Jerzy Urban czy Stefan Michnik. O nich też mówimy, nie unikamy trudnych pytań.

To nie jest biografia. Intrygowało mnie pytanie: o co, do cholery, Adamowi w życiu chodziło? Jakie miał motywacje? Jakie było jego myślenie? I wreszcie, kto go takim ukształtował? Słowem – człowiek z czego? Dziś już nikt z nikim nie rozmawia. Fakty się nie liczą, liczą się emocje. A mnie chodzi jedynie o to, że gdyby ktokolwiek chciał z dobrą wiarą spróbować zrozumieć Michnika, a nie wyłącznie go osądzać, to będzie miał do tego klucz. Co z tym zrobi – jego sprawa.

Jarosław Kurski

Adam Michnik (ur. 1946)

Redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”, historyk, eseista, publicysta polityczny. W latach 1968–1989 jeden z czołowych organizatorów nielegalnej demokratycznej opozycji, członek Komitetu Obrony Robotników. Od 1964 roku studiował na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Dwukrotnie zawieszony, a po wydarzeniach marcowych 1968 roku relegowany z uczelni i skazany na trzy lata więzienia. Ukończył studia na Wydziale Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach siedemdziesiątych działał w licznych organizacjach opozycyjnych i brał udział w wydawaniu wielu pism drugiego obiegu. W latach osiemdziesiątych dwukrotnie aresztowany za działania przeciwko PZPR i zwalniany na mocy amnestii. Uczestnik obrad Okrągłego Stołu w 1989 roku, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Uhonorowany licznymi odznaczeniami i tytułami doktora honoris causa. Odznaczony Orderem Orła Białego. Autor wielu głośnych publikacji i artykułów w czasopismach z całego świata.

Jarosław Kurski (ur. 1963)

Należał do Ruchu Młodej Polski i Niezależnego Ruchu Harcerskiego. Aresztowany w stanie wojennym. Dziennikarz „Solidarności”, podziemnego pisma, którego pierwszy numer ukazał się w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 roku. Pracował dla hiszpańskiej agencji prasowej EFE i w „Tygodniku Gdańskim”. Był rzecznikiem prasowym przewodniczącego „S”. Zrezygnował z pracy w geście sprzeciwu wobec „wojny na górze”. Opublikował Wodza, polityczny portret Lecha Wałęsy. Od 1991 roku publicysta „Wyborczej”, a w latach 2006–2023 pierwszy zastępca redaktora naczelnego. Prowadził rozmowy polityczne w radiu i telewizji. Napisał eseje o Raymondzie Aronie Pokój z widokiem na historię, biografię Jan Nowak-Jeziorański. Kurier wolności oraz Dziady i dybuki (nominowane do Nagrody Nike i wyróżnione Nagrodą Historyczną „Polityki”). Laureat Nagrody im. Janiny Paradowskiej „Za dzielność publicystyczną”. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Kawaler Orderu Francuskiej Legii Honorowej.