obraz

Punktem wyjścia wystawy jest pogranicze polsko-białorusko-litewskie – miejsce, w którymprzez wieki współistniały różne tradycje, języki i systemy wierzeń. W swojej twórczości Shust odwołuje się do badań z zakresu etnobotaniki i etnoreligii, badając ślady animizmu zachowane w kulturze ludowej. Artysta w ramach ekspozycji Żywica* Splot słoneczny powraca do krajobrazu Puszczy Białowieskiej, przywołując dawne wyobrażenia o lesie jako przestrzeni sacrum i o drzewach pełniących rolę pośredników między światem ludzi a światem duchowym.

Równocześnie las to miejsce rozwoju technologii — od przemysłowej eksploatacji środowiska po testowanie systemów nadzoru i kontroli.

„Najciekawsze w praktyce Jury Shusta jest przyglądanie się współczesnej technologii i spekulacje na temat przyszłości, która dzieje się na naszych oczach. Artysta pokazuje, że AI stopniowo przejmuje funkcje dawniej przypisywane rytuałom, mitologiom i praktykom duchowym – opowiada świat i nadaje mu sens. Ponadto staje się spełnieniem marzeń o życiu pozacielesnym czy komunikacji międzygatunkowej. Jednocześnie często wykorzystywane są w celach podporządkowanych zyskom partykularnych grup czy rozwojowi militarnemu. To jest fascynujący paradoks!” – konstatuje Michalina Sablik, kuratorka wystawy.

W Zachęcie prezentowane są nowe realizacje przygotowane specjalnie z myślą o tej ekspozycji. Wielokanałowa instalacja obejmuje filmy, dźwięk, działania performatywne oraz obiekty wykonane z drewna, korzeni świerków, żywicy i metalu, rozmieszczone w pięciu salach galerii. „Wystawa nie ma linearnej narracji. Została pomyślana jako przestrzeń, w której każda osoba może poruszać się własnym rytmem, budując indywidualne połączenia między pracamii odnajdując własny sposób ich interpretacji” – zaznacza Jura Shust. Na wystawie powraca również kontekst burzliwych wydarzeń pogranicza: militaryzacji, inwigilacji, czy migracji. Szczególnie wybrzmiewa on w performansie Ptaki z ludzkimi głowami, przygotowanym z udziałem białoruskich migrantów mieszkających w Polsce.

Odwołując się do dawnych wierzeń, praktyki glosolalii oraz współczesnych doświadczeń diaspory, artysta tworzy opowieść o poszukiwaniu nowych sposobów komunikacji i współistnienia. Performans zostanie zaprezentowany podczas wernisażu 16 lipca. „Wyjątkowe znaczenie w mojej twórczości ma symbolika świerka, drzewa, które uważano za pośrednika między światem duchowym i materialnym. Był wykorzystywany w dawnych rytuałach przejścia, sadzony na cmentarzach i otaczany czcią. Tej historii poświęcona jest instalacja Świerk posadzony obok domu, w której wprowadzam piętnastometrowe drzewo do przestrzeni galerii. To dla mnie opowieść o przejściu od uczestnictwa w żywym, uduchowionym krajobrazie do jego zawłaszczania i podporządkowywania ludzkim potrzebom” – dodaje Shust.

Wystawie towarzyszy program edukacyjny obejmujący oprowadzania, wieczory poetyckie, dyskusje, spacery botaniczne, warsztaty oraz działania performatywne. Program rozwija dwa wątki wystawy: pierwszy, realizowany we współpracy ze społecznością białoruską w Warszawie, poświęcony jest pamięci, migracji i współczesnej kulturze Europy Wschodniej; drugi koncentruje się na Placu Małachowskiego jako przestrzeni miejskiej przyrody, zapraszając do wspólnego odkrywania relacji między ludźmi, roślinami i architekturą. Szczegółowy harmonogram wydarzeń zostanie opublikowany na stronie internetowej Zachęty.

Jura Shust — białoruski artysta (ur. 1983) mieszkający w Berlinie, łączący sztukę zaangażowaną politycznie z tworzeniem spekulatywnych wizji przyszłości. Interesują go relacje między duchowością, technologią i biopolityką, a także możliwości oporu wobec systemów władzy. Jego prace były prezentowane w licznych instytucjach na całym świecie, m.in. w Galerie für Zeitgenössische Kunst GFZK w Lipsku, Municipal Museum of Contemporary Art S.M.A.K. w Gandawie, Mystetskyi Arsenal w Kijowie, Badischer Kunstverein w Karlsruhe oraz w Management w Nowym Jorku. Brał udział w 14. Bałtyckim Triennale w CAC w Wilnie, 4. Biennale Art Encounters w Timișoarze oraz 15. Biennale w Gwangju. W Polsce twórczość artysty była dotychczas prezentowana na wystawie grupowej w Galerii Arsenał w Białymstoku, a jego film Pine Cone Seeds (2022) został w 2025 roku zakupiony do kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi. Prowadzi portal saliva.live skupiony na badaniu relacji między technologią a naturą.

artysta: Jura Shust

kuratorka: Michalina Sablik

specjalne podziękowania za wsparcie wystawy dla:

Management, New York; Michael Reznik; Robert Triefus

patroni medialni: Polskie Radio, TVP Kultura, Pismo, naszemiasto.pl