Co się może się przydarzyć jedenastolatkowi, który nie pasuje do reszty klasy i nie ma z kim o tym porozmawiać? Ucieczka w „rzeczywistość wirtualną”, ryzykowne poszukiwania potwierdzenia i akceptacji, niebezpieczeństwo zwiedzenia przez fałszywe autorytety – oto standardowa pula odpowiedzi jakie psycholog szkolny dałby zapracowanym matkom i nieobecnym ojcom.
f
Co się może się przydarzyć jedenastolatkowi, który nie pasuje do reszty klasy i nie ma z kim o tym porozmawiać? Ucieczka w „rzeczywistość wirtualną”, ryzykowne poszukiwania potwierdzenia i akceptacji, niebezpieczeństwo zwiedzenia przez fałszywe autorytety – oto standardowa pula odpowiedzi jakie psycholog szkolny dałby zapracowanym matkom i nieobecnym ojcom.
Odpowiedź alternatywną, wraz z propozycją antidotum na konsekwencje szkolnego bullyingu i dziecięcej samotności, szykuje grupa wybitnych postaci ze świata teatru i muzyki dawnej, która połączyła siły, by stworzyć nową jakość dla Młodego Widza i jego Rodzica. Już we wrześniu 2026 roku, odbędzie się prapremiera nowatorskiego spektaklu „Lilołak i tajemnica kołowego smyczka” - pełnej dynamiki opowieści o paradoksalnej sile wrażliwości i poszukiwaniu mistrza, który wskazałby drogę do komunikacji z innymi.
Twórcy eksperymentalnej formy scenicznej dla Młodego Odbiorcy
Reżyserii tego niezwykłego spektaklu podjął się Wojciech Malajkat – artysta o gigantycznym dorobku aktorskim i reżyserskim, dyrektor warszawskiego Teatru Współczesnego, rektor Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza dwóch kadencji.
Projekt współtworzą inne wybitne postaci świata sztuki teatralnej. Ruch sceniczny, łączący elementy tańca historycznego, orientalnego i pantomimy, opracowują choreografowie związani z jedynym w Polsce profesjonalnym Baletem Tańców Dworskich - Cracovia Danza, w tym sama dyrektor i założycielka Baletu – Romana Agnel. Świat obrazu złożony z kostiumów postaci fantastycznych i autentycznych rekonstrukcji historycznych oraz współczesnych efektów scenografii multimedialnej, opracowują Martyna Dworakowska, Małgorzata Tarasewicz-Wosik, Elżbieta Wójtowicz-Gularowska, Krzysztof Antkowiak i Dariusz Brojek.
Autorem scenariusza jak i koncepcji adaptacji scenicznej jest Anna Urszula Kucharska — doktor sztuki muzycznej, klawesynistka, pedagog, absolwentka londyńskiej Guildhall School of Music and Drama i dyrektor artystyczna awangardowego festiwalu muzyki dawnej Julliet EM Festival. To właśnie jej autorski cykl słuchowisk HInsPe, łączący teatr radiowy z muzyką wykonywaną na instrumentach historycznych, stał się kanwą spektaklu, budującego narrację językiem dźwięku, gestu i obrazu.
Spektakl „Lilołak i tajemnica kołowego smyczka” wyrasta właśnie z autorskiej formy HInsPe (Historically Inspired Performance in spe), eksperymentalnej dramaturgicznej formy audio, w której Anna Urszula Kucharska przez kilka lat budowała nowy rodzaj słuchowiska: takiego, w którym muzyka grana na klawesynie, wirginale, violi da gamba, skrzypcach barokowych czy legendarnej violi organista nie ilustruje akcji, lecz ją dyktuje.
Adaptacja sceniczna idzie krok dalej. Zamiast dopisywać do gotowego spektaklu „udźwiękowienie", twórcy wychodzą od dramaturgii słuchowiska muzycznego. Wokół niego budują ruch sceniczny postaci, wzmacniając scenografię dźwiękową projekcją multimedialną i dyskretnymi instalacjami nawiązującymi do scenografii Jerzego Grzegorzewskiego. Sama struktura dźwiękowa łączy „obrazy sonorystyczne” inspirowane eksperymentami Bogusława Schaeffera z aranżacjami muzyki Claudia Monteverdiego i zabytkami muzycznymi Polskiego Renesansu. W fabułę wplecione są nawiązania do „La Primavery" Botticellego, „Damy z gronostajem" z krakowskiego Muzeum Czartoryskich. Całość to kulturalna podróż, jaką się rzadko proponuje młodemu odbiorcy — jednak opowiedziana językiem przygody, zrozumiałym dla nastolatka.
Sztuka, która leczy i uczy
Można śmiało powiedzieć, że to nowa forma sceniczna, jakiej polski teatr dziecięcy jeszcze nie miał. Jednak najciekawsze w „Lilołaku..." jest to, co ukryte pod warstwą pełnej niespodziewanych zwrotów fabuły.
„Lilołak i tajemnica kołowego smyczka" to spektakl o terapeutycznej sile Piękna i „przebudzeniu artysty”. Twórcy nie używają tego sformułowania jako figury retorycznej — wpisali je w samą strukturę dzieła.
Walor edukacyjny, polega na wyrafinowanej kompaktowości treści zawartych w scenicznej baśni. Najmłodsi (7–12 lat) dostają fabułę opartą na przygodzie, zagadce i identyfikacji z protagonistą. Głównym bohaterem jest bowiem 11-latek – wrażliwy outsider, który odkrywszy w starym sadzie tańczącego Lilołaka, wyrusza w podróż do Historycznego Miasta i tajemnicy pięknego, zapomnianego instrumentu, a jednocześnie - w głąb samego siebie, swoich marzeń i lęków. W dynamiczną fabułę i świat fantastyki, wplecione zostało dyskretne wprowadzenie w świat symboliki, muzyki dawnej i sztuki europejskiej — bez dydaktyzmu, a przez emocje i utożsamienie z bohaterem. Młodzież (13–18 lat) znajdzie pytanie ważniejsze: czym jest sztuka i jak wrażliwość połączona z artystyczną wyobraźnią może pomóc w komunikacji z innymi. W humorystycznej formie, ale wprost, spektakl rozmawia o przemocy rówieśniczej, samotności dziecka pozostawionego samemu sobie i o psychologii miłości warunkowej, która tak często kryje się za arsenałem ambitnych zajęć dodatkowych, korepetycji i rodzicielskich inwestycji w „sukces edukacyjny i wychowawczy”.
Forma audio, na której wyrasta spektakl, była od początku pomyślana jako narzędzie do pogłębionej koncentracji oraz rehabilitacji zmysłu słuchu w kulturze obrazu i natychmiastowej gratyfikacji. Dziecko, które słucha, uczy się czekać, przetwarzać, składać samodzielnie znaczenia. Uczy się – bez nachalności dydaktycznego wymuszenia — uwagi na otaczający świat i uważności wobec drugiego człowieka.
Prapremiera: 8 września 2026, godz. 18.00, Białostocki Teatr Lalek Wydarzenie towarzyszące: 18. Edycji festiwalu Julliet EM Festival (19 lipca – 2 sierpnia 2026)
Spektakl dodatkowy: 8 września 2026, godz. 9.00 - Białostocki Teatr Lalek
Produkcja: Fundacja The Art Foundation we współpracy z Galerią im. Sleńdzińskich, Baletem Dworskim Cracovia Danza i Białostockim Teatrem Lalek
Produkcję spektaklu dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
Projekt zaplanowany jest z misją dostępnościową: w ciągu trzech miesięcy po prapremierze spektakl będzie udostępniony na preferencyjnych warunkach teatrom i domom kultury w całej Polsce, z możliwością włączenia do stałego repertuaru.
Więcej: www.lilolak.pl
