festiwal-emanacje-2020-koncert-karol-szymanowski-quartet

Festiwal Emanacje 2020 - koncert Karol Szymanowski Quartet

Beethoven i Penderecki - nowoczesność wkomponowana w tradycję.

Ludwig van Beethoven to jeden z najbardziej odkrywczych kompozytorów. Zakończył wiedeński klasycyzm i utorował drogę romantyzmowi. W 2020 roku przypada 250. rocznica urodzin tego wielkiego kompozytora. Beethoven to twórca inspirujący całe generacje kompozytorów. Beethoven to dla Pendereckiego twórca ważny. Jak mawiał: „Kocham Beethovena”. Tegoroczna edycja festiwalu EMANACJE Artysta – Dzieło – Spotkania poświęcona pamięci zmarłego w tym roku Krzysztofa Pendereckiego prezentuje utwory kameralne obu twórców w wykonaniu wybitnych muzyków młodego pokolenia.

Choć zaliczany jest do klasyków wiedeńskich, w swojej muzyce bezapelacyjnie przełamywał i wykraczał poza klasyczne ramy. Beethoven zrewolucjonizował niemal każdy tworzony przez siebie gatunek, szczególną zaś przestrzenią zmian stały się jego kwartety smyczkowe. W XX wieku muzyka daleko odbiegła od harmonicznych i formalnych wzorców Beethovena, a kwartet smyczkowy nareszcie został uwolniony od porównań z późnymi dziełami ostatniego klasyka. Kwartet smyczkowy niezwykle związany z konwencją gatunkową postrzegany jest w muzyce współczesnej jako „bastion tradycji”. Gatunek ten na powrót stał się medium osobistej wypowiedzi kompozytorskiej. Właśnie temu zrównoważonemu brzmieniowo, arcyklasycznemu składowi instrumentalnemu twórcy współcześni powierzali i nadal powierzają najintymniejsze uczucia. Wątki autobiograficzne wprowadzali do swych kwartetów już Bedřich Smetana („Z mého života”) i Leos Janáček („Listy poufne”).

III Kwartet smyczkowy Pendereckiego wpisuje się w ten nurt. Tytuł „Kartki z nienapisanego dziennika” stanowi podkreślenie, że muzyka, którą przynosi to osobiste wyznanie. Stylistycznie dzieło utrzymane jest w stylu kameralnego neoromantyzmu wpisującego się w tradycję haydnowsko-beethovenowską. Prof. Mieczysław Tomaszewski pisał: „Jeśli kwartet, jak chciał tego Haydn jest rozmową jej czterech równoprawnych uczestników, to w każdym razie nie jest rozmową o niczym. Inna rzecz, że jest to u Pendereckiego rozmowa z samym sobą. Rozmowa z własną pamięcią”. Utwór ten pomyślany został jako jedna koncepcyjna część ujęta w ciąg następujących po sobie epizodów, tworzących – niczym odrywane kartki z pamiętnika – sekwencje ulotnych zdarzeń. Całość muzycznie spaja temat ludowy – melodia huculska. Jak twierdził kompozytor: „Komponując kwartet, przypomniałem sobie melodię, którą często słyszałem od ojca. Użyłem tego tematu, który rozrósł się w kolejnych wariacjach i niemal zawładnął moim utworem”. Premiera III Kwartetu smyczkowego w wykonaniu Shanghai Quartet odbyła się 21 listopada 2008 w Filharmonii Narodowej. Dzieło wywołało wielki entuzjazm i zadziwienie. W nowym utworze 75-letniego kompozytora usłyszano nowy ton. Po pierwszym wykonaniu Penderecki określił swój utwór „podróżą sentymentalną w krainy dawno opuszczone”.

W podobnym nurcie utrzymany jest IV Kwartet smyczkowy – ostatni w kwartetowym katalogu dzieł Pendereckiego, powstały w 2016 roku. Napisany został dla Belcea Quartet, jednego z najlepszych kwartetów smyczkowych na świecie. Polska premiera IV Kwartetu smyczkowego Krzysztofa Pendereckiego miała miejsce 2 kwietnia 2017 roku w Lublinie. Kompozytor pracował nad poszerzoną wersją utworu do końca życia. Śmierć przerwała proces rozbudowy dzieła, które pozostało nostalgicznym refleksem pamięci, symboliczną ostatnią kartą pisanego dźwiękiem pamiętnika Twórcy.

Omawiane dzieła wybrzmią podczas dwóch najbliższych koncertów EMANACJI 1 i 2 sierpnia w wykonaniu Karol Szymanowski Quartet.

Festiwal Emanacje 2020 - koncert Karol Szymanowski Quartet

Festiwal Emanacje 2020 - koncert Karol Szymanowski Quartet

Program sierpniowych koncertów Emanacji wypełni muzyka kompozytorów szczególnie bliskich sercu Krzysztofa Pendereckiego. Obok dzieł Jana Sebastiana Bacha, Ludwiga van Beethovena zabrzmią dzieła kameralne i solowe Patrona Centrum w wykonaniu znakomitych solistów oraz czołowych zespołów kameralnych w Polsce.

Więcej informacji na stronie: penderecki-center.pl/emanacje

VOD

Koło pióra, 14.03.2019

Scena klasyczna, Fair Play Quartet


FACEBOOK / / INSTAGRAM / YOUTUBE